Ali Sebetci

Çift Yarık Deneyi, Gecikmeli Seçim ve Wigner'in Arkadaşı Üzerine Sohbet: ChatGPT & Ali Sebetci (Görselin kaynağı için tıklayınız .) * * * Ali: Çift yarık deneyinde elektronun hangi delikten geçtiğini nasıl bir alet/düzenle tespit edebiliyoruz? ChatGPT: Elektronun hangi delikten geçtiğini anlamak için sihirli özel bir “hangi-delik ölçer” yok; yaptığımız şey, her deliğin yanına elektrona dokunan bir dedektör koymak. Elektron oradan geçerse, o dedektör üzerinde iz bırakıyor ve biz de “aha, bu delikten geçti” diyoruz. Birkaç tipik yöntem: 1. “Flaşla bakma” fikri (ışıkla ölçüm) Düşünce deneyi olarak en çok anlatılan: Her deliğin önüne/yanına çok güçlü ve kısa dalga boylu bir ışık kaynağı (mesela UV / X-ışını) koyduğunu düşün. Elektron delikten geçerken bu ışıkla çarpışır, foton saçılır. Saçılan fotonu bir mikroskop / dedektör ile yakalarsan: – Foton sağ tarafta dedektöre düşerse → elektron büyük ihtimall...

Wolfgang Smith 1 Türkçesi: Ali Sebetci İnsanoğlu çok eski zamanlardan beri dünyaya gerçekten baktığını varsayıyordu, yani algıladığımız nesnelerin ‘zihinsel’ değil de ‘gerçek’ olduğunu. Yarı karanlıkta bir halatı yılan zannetmek gibi yanlış algılar tabi ki mümkündü, ancak algının hatalı gerçekleşmesine neden olan şartların normalde onun doğru çalıştığını ispatladığı düşünülüyordu. Ayrıca görsel algıyla ilgili bu realist anlayış, Aydınlanma diye bilinen döneme kadar sadece sıradan ve eğitimsiz insanların değil öncü filozofların da benimsediği bir şeydi. Şüphesiz aykırı düşünceler de vardı: söz gelimi Democritus, “ renk, tat ve acının ” sadece varmış gibi göründüğünü, “ aslında sırf atomların ve boşluğun mevcut olduğunu ” iddia ediyordu. Ancak bu düşünce antik dönemin egemen okulları tarafından kararlı bir şekilde reddedildi. Fakat Aydınlanma ile birlikte bu heterodoks Weltanschauung (dünya görüşü) Batı medeniyetinin eğitimli tabakası arasında neredeyse evrensel bir kabule ma...

Ali Sebetci “Gerçekten daha üstün bir hak yoktur.” Frithjof Schuon Atom ve atom-altı dünyanın bilimsel bir tasviri olan kuantum teorisine ezeli hikmet perspektifine uygun yeni bir yorum getiren emekli matematik profesörü, fizikçi ve filozof Wolfgang Smith (d.1930) Kuantum Bilmecesi adlı eserinin önsözüne şöyle başlıyor: Bu kitap, kuantum fiziği veya ‘kuantum gerçekliği’ problemi denen konu hakkındadır. Fizikçilerin, filozofların ve durmadan genişleyen halk kesimlerinin yıllarca ümitlerini boşa çıkaran bir bilmeceyi incelemektedir. Konu hakkında muazzam bir literatür mevcut ve görünüşe bakılırsa bu problemi anlamaya yönelik, ne kadar zorlama görünürse görünsün her türlü yaklaşım, bir yerlerde savunulmuş ve incelenmiş durumda. Yerleşmiş tek bir dünya görüşünün desteklenmesi için fiziğin otoritesinden yardım alınan günler çok geride kaldı! Sonunda olan, kuantum teorisinin ima ettiklerini kavrayabilen fizikçiler tarafından şimdi ‘klasik’ diye adlandırılan kuantum öncesi b...