Ali Sebetci

Genel Yapay Zekâ (AGI): Zihin İşlev mi, Deneyim mi? Sohbet: ChatGPT & Ali Sebetci Ali: Genel Yapay Zeka fikrini felsefesi ve teknolojik bakımdan değerlendirir misin? Araştırmanı sadece Türkçe kaynaklarla sınırlandırmıyorsun değil mi? Evet—bu konuyu değerlendirirken Türkçe kaynaklarla sınırlamıyorum; alanın ana tartışmaları büyük ölçüde İngilizce literatürde döndüğü için (DeepMind, Stanford HAI, OpenAI, ACM/ArXiv vb.) bunları da temel alıyorum. AGI (Genel Yapay Zekâ) fikri: felsefi değerlendirme 1) “Genellik” ne demek? AGI’yi tartışmanın ilk sorunu, “genel”in ölçüsü. Bazıları AGI’yi “insan gibi her alana yayılabilen problem çözme” diye düşünürken, bazı kurumlar daha operasyonel tanımlar veriyor (ör. “ekonomik olarak değerli işlerin çoğunda insanı aşan otonom sistem”). Bu tanım farkı, “AGI geldi mi?” tartışmalarını da kaçınılmaz biçimde muğlaklaştırıyor. 2) Zihin = işlev mi, yoksa deneyim mi? Felsefede iki ana eksen var: İşlevci/hesaplamacı çizgi: Doğru türd...

Yapay Zekâ ile Tartışmak: Akıl ve Taklit Ali Sebetci Bir fikir ya da iddiayı yazıp yayınlamadan önce yapay zekâ ile tartışmak, artık çağdaş entelektüel pratiğin sıradan bir parçası haline geldi. Yapay zekânın sunduğu imkânları inkâr etmek mümkün değil. Argümanları düzenleyebiliyor, karşı itirazları görünür kılabiliyor, kavramları netleştirebiliyor ve anlatımı ciddi biçimde rafine edebiliyor. Bu yönüyle yapay zekâ, insan aklı için güçlü bir yansıtma ve hızlandırma mekanizması olarak iş görüyor. Ne var ki tam da bu noktada kritik bir ayrım yapılması gerekiyor. Çünkü yapay zekâ ile tartışmak, yapay zekânın bizim yerimize düşünmesi anlamına gelmiyor. Buradaki temel ayrım şudur: İnsan aklı ile onun taklidi aynı şey değildir. Yapay zekâ, muhakemenin dış görünüşünü—tutarlı cümleleri, itirazları, düzeltmeleri, hatta öz-eleştiri dilini—son derece başarılı biçimde üretebilir. Fakat muhakemenin iç bağlarından, yani anlam, değer, duygu ve deneyimden yoksundur ve bu nedenle bir...

Schuon’da Özne–Nesne Ayrımı ve Diğer Anlayışlardan Farkı Sohbet: ChatGPT & Ali Sebetci Atma Bilen Bilinen Bilgi Bilen Bilgi Bilinen Maya * * * Soru (1): Schuon'un özne-nesne ayrımı/ilişkisi konusundaki görüş ve açıklamalarını, modern anlayıştan nasıl farklılaştığını özetler misin? 1. Schuon’un Temel Çerçevesi: Asıl Ayrım Özne–Nesne Değil, Mutlak–İzafî Schuon’a göre metafiziğin asıl ve köklü ayrımı, modern felsefenin çoğu zaman merkeze aldığı “özne–nesne” ayrımı değildir. Esas ayrım, Vedanta’daki terimlerle söylersek, Atmâ / Mâyâ yani Mutlak / izafî ayrımıdır: Atmâ : Mutlak, Saf Öz, tek gerçek Özne . Varlığın kaynağı ve nihai hakikati. Mâyâ : İzafî olan, tezahür eden, yaratılmış âlem, görünüşler düzeyi. Evren düzeyinde her zaman bir “bilen” ve “bilinen”, ...

Çift Yarık Deneyi, Gecikmeli Seçim ve Wigner'in Arkadaşı Üzerine Sohbet: ChatGPT & Ali Sebetci (Görselin kaynağı için tıklayınız .) * * * Ali: Çift yarık deneyinde elektronun hangi delikten geçtiğini nasıl bir alet/düzenle tespit edebiliyoruz? ChatGPT: Elektronun hangi delikten geçtiğini anlamak için sihirli özel bir “hangi-delik ölçer” yok; yaptığımız şey, her deliğin yanına elektrona dokunan bir dedektör koymak. Elektron oradan geçerse, o dedektör üzerinde iz bırakıyor ve biz de “aha, bu delikten geçti” diyoruz. Birkaç tipik yöntem: 1. “Flaşla bakma” fikri (ışıkla ölçüm) Düşünce deneyi olarak en çok anlatılan: Her deliğin önüne/yanına çok güçlü ve kısa dalga boylu bir ışık kaynağı (mesela UV / X-ışını) koyduğunu düşün. Elektron delikten geçerken bu ışıkla çarpışır, foton saçılır. Saçılan fotonu bir mikroskop / dedektör ile yakalarsan: – Foton sağ tarafta dedektöre düşerse → elektron büyük ihtimall...